Kadınlardan Zamlanan PED’lere Karşı Eylem..!

TÜİK verilerine göre, geçtiğimiz yıl Aralık ayından itibaren hijyenik pedlerin ve tamponların fiyatlarında yüzde 51 artış oldu. İktidarın ekonomi politikaları nedeniyle derinleşen ekonomik kriz hayatlarımızı her gün zorlaştırmakta ve temel ihtiyaçlarımıza ulaşmamızın önünde engel olmaktadır. Ücretsiz bir biçimde ulaşmamız gereken hijyenik pedler ve tamponlara gelen yüzde 18 vergi iktidarın ekonomik krizi yönetmemesi ve kadın düşmanı politikalarının bir sonucudur. Erkek devlet, en temel sağlık ihtiyaçlarımızı görmezden gelerek bizleri hayatın dışına itmektedir. Krizin faturası genç kadınlardan, öğrencilerden, LGBTİ+’lardan çıkarılmaya çalışılıyor. Hijyenik ped ve tampon ürünleri kadınların her ay ulaşması gereken temel sağlık ihtiyacıdır. Türkiye’de regl olan birçok insan hijyenik ped ve tamponlara ulaşamamakta ve sağlıksız seçenek ile regl dönemini atlatmaya çalışmaktadır. Bu koşullarda 2-3 saatte bir değiştirmek zorunda olduğumuz pedlere tamponlara aylık 80 lira gibi ücretler ödememiz kabul edilemez

Ped gibi hijyen ürünleri bir yıl içinde yaklaşık yüzde 50 oranında zamlandı. Üniversitede “ped dayanışma kutusu” yaptıklarını anlatan üniversite öğrencisi Leylanur Mavili, “Pedler hijyenik bir ihtiyaçtır, lüks değil. Ücretli olması bile sosyal devlet hukukuna aykırı. Bırakın ücretsiz olmasını, günden güne zam geliyor, sanki lüksmüş gibi” dedi. Derin Yoksulluk Ağı İletişim Koordinatörü Şeyma Duman, “103 aileyle görüşmeler yaptık. Kadınların yüzde 82’si hijyenik pede erişemiyor” diye konuştu.

Regl olanların kullandığı ped ve tampon gibi hijyen ürünlerine gelen zamlara ve bu ürünler üzerinden alınan yüzde 18 KDV’ye yönelik eleştiriler sürüyor. TÜİK verilerine göre, geçtiğimiz yıl aralık ayında birim fiyatı 0,6692 TL olan hijyenik pedler, bir yılda yüzde 51,04 zamlandı. Buna göre 2021 Aralık ayında “hijyenik kadın bağı” birim fiyatı 1,0561 TL oldu ancak marketlerde hijyenik pedlerin birim fiyatı 2 TL’yi aşıyor.

Türk Tabipleri Birliği Yüksek Onur Kurulu üyesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Irmak Saraç, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi son sınıf öğrencisi Leylanur Mavili, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi Zeynep Kurt ve Derin Yoksulluk Ağıİ letişim Koordinatörü Şeyma Duman, regl ürünlerinin neden ücretsiz olması gerektiğini ANKA Haber Ajansı’na anlattı.

Saraç,yaptığı açıklamada; “Geçici tarım işçilerinde, emicilik sağlamak için yaprağın üzerine toprak koyduklarını duyuyoruz. Bu ürünlerin normal şartlarda devlet tarafından karşılanması, yüzde 18 KDV ile bunların lüks tüketim gibi satılmıyor olması lazım” dedi ve şunları söyledi:

“Regl döngüsü ortalama 21-35 gün arasında oluyor. 2-7 gün arasında bütün süreleri normal karşılıyoruz. Bir kadın üreme çağında her ay regl görüyor, bunları kullanmaya ihtiyacı var. Ped, tampon kullanmayıp menstruel kap kullanan kadınlar da var, çevreye duyarlı. Bunların fiyatları da çok pahalı, kolay ulaşılabilir ürünler değil. Doğum kontrol hapları da çok pahalı. Burada bütüncül olarak baktığımızda kadının regl döngüsüne yönelik ürünlerin çok pahalı olduğunu görüyoruz. Böyle olmaması gerekiyor. Bu ürünlerin normal şartlarda devlet tarafından karşılanıyor olması lazım. Yüzde 18 KDV ile bunların lüks tüketim gibi satılmıyor olması lazım. Avrupa’daki bazıülkelerde okullarda dağıtılıyor, bazı büyük firmalar çalışanlarına ücretsiz veriyor. Bunun örnekleri çoğaltılmalı.”

“Pedler, regl olan herkes için ihtiyaçtır, lüks değildir”

Üniversite öğrencisi Mavili, “Pedler regl olan herkes için hijyenik bir ihtiyaçtır, lüks değildir. Bunların ücretli olması bile sosyal devlet hukukuna aykırıdır. Fakat bırakın ücretsiz olmasını talep edebilmemizi bunlara günden güne zam geliyor, sanki lüksmüş gibi. Regl olan insanlar için bunu almak daha büyük eziyete dönüşüyor” dedi ve şunları söyledi:

“Aydan aya buna ayırmam gereken bütçe artıyor ama ayırabildiğim bütçe azalıyor”

Türkiye ekonomisi nedeniyle ne yazık ki aydan aya buna ayırmam gereken bütçe artıyor ama ayırabildiğim bütçe ya aynı kalıyor ya da azalıyor. Şu anda marketlerde ortalama markalar 50 liraya kadar satılıyor durumda. Ben en ucuzunu kullanmak durumundayım. Sağlık durumunu falan tamamen geçmiş durumdayız. En uygun fiyatlısı, alabileceğim hangisiyse onu kullanıyorum. Ama çocuğu zaman zaten alamıyorum, geçen aydan kalan varsa onu kullanıyorum ya da regl olan diğer arkadaşlarımla dayanışmaya çalışıyorum.

“Ayda 20-25 tane kullanmam gerekiyor”

Temizlik açısından kullanmamız gereken süreler belli zaten, bu süreden kısmamaya çalışıyorum. Ayda altı gün regl süresince toplam 20 – 25 tane kullanmam gerekiyor. Bu da bir paketten biraz daha fazlası olabiliyor. Dünyanın parası. Hijyen gereği azaltamıyorum ama buna verdiğim parayı kısmak zorundayım.

“İşe yetişmek zorundayım ki bir sonraki periyodum için ped alabileyim”

Biz Üniversiteli Feminist Kolektif olarak var olduğumuz bütün kampüslerde tuvaletlere ihtiyacı olanın alabileceği, cebinde fazla olanın bırakabileceği şekilde ped kutuları koymaya çalışıyoruz. Üniversiteler buna da çok sıcak bakmıyor. Her sene bunu yapmaya çalışıyoruz ama çoğu zaman toplanıyor. Sadece kutunun üzerindeki yazının söküldüğü değil komple kutunun pedlerle beraber alındığı bir durum söz konusu. Kampüste hakikaten pede erişimi olmayan arkadaşlarımız olabilir ve onları düşünmek zorundayız. Devlet de düşünmek zorunda ama o düşünmeyince biz düşünmek zorundayız. Biz koymaya devam ediyoruz, biz koydukça güvenlik birimleri topluyor, dekanlık yardımıyla. Buradan işe yetişmek zorundayım. Bunu belirtmek istiyorum çünkü bir üniversiteli olarak ben aynı zamanda çalışmak zorunda bırakılıyorum. Akademik ve gelecek kaygım bütün gençlik kadar var, bir de iktisadi kaygılarım var ve çalışmak zorundayım. Buradan da işe yetişmek zorundayım ki bir sonraki periyodum için ped alabileyim.”

“Kadın tuvaletlerine ped kutuları koyuyoruz”

Üniversite öğrencisi Kurt, regl ürünü fiyatları ile ilgili, “Biz ekonomik krizin bir sonucu olarak şu an ped fiyatlarını bu kadar tartışıyoruz. Bir yandan bu durum yoksullaşmanın ne kadar derinleştiğini de gösteriyor. Kadınlar ve lubunyaların (LGBTİQ+ bireyler)yoksullaşması, ezilmişlik biçimleri farklı olduğu için daha derinden yaşanıyor” dedi. “Üniversitede “Ped dayanışma kutusu” yaptıklarını anlatan Kurt, şunları anlattı:

Ben de regl olanlardan biriyim ve ayda bir paket harcıyorum ve o da bir markete girdiğimde ortalama 40-50 lira ediyor. KYK 800 lira ve bunun 50 lirasını pede veriyorum. Ped ya da tampon her zaman saklanılması, çekinilmesi gereken, alırken siyah poşete konulması gereken bir şey olarak karşımıza çıkıyordu hep çocukluğumuzdan beri. Bunun sonucu olarak kantinlerde satılmıyor ve çok çok pahalı. Bu ikisinin karşısında, ped dayanışma kutuları ile kadınların ve lubunyaların yalnız olmadığını ve hep birlikte dayanışarak bir arada olduğumuzu gösterdiğimiz bir şekilde yapıyoruz. Kadın tuvaletlerine ped kutuları koyuyoruz, üzerine de güçlendirici, herkesin kendini iyi hissetmesi adına da birkaç cümle ekliyoruz. Yanında fazla ped olanın bıraktığı, yanında o an ped bulunmayan bir arkadaşımızın da alıp kullanabileceği bir şekilde işletiyoruz. Söylemek istediğim şey şu, biz ekonomik krizin bir sonucu olarak şu an ped fiyatlarını bu kadar tartışıyoruz. Bir yandan bu durum yoksullaşmanın ne kadar derinleştiğini de gösteriyor. Kadınlar ve lubunyaların yoksullaşması, ezilmişlik biçimleri farklı olduğu için daha derinden yaşanıyor. Bu yüzden, ped fiyatları ve kadınlar ile lubunyaların yoksullaşması daha fazla tartışılmalı, daha fazla gündeme getirilmeli.

“Kadınların yüzde 82’si hijyenik pede erişemiyor”

Derin Yoksulluk Ağı İletişim Koordinatörü Şeyma Duman, konu ile ilgili araştırma yaptıklarını belirtti ve “103 aileyle hem nitel hem de nicel olarak derinlemesine görüşmeler yaptık. Araştırmamızın sonuçlarına göre görüştüğümüz kadınların yüzde 82’si hijyenik pede erişemiyor. Görüştüğümüz diğer kadınlar ise ara sıra olarak pede erişebildiklerini söylediler” dedi.

11 ülkede ped ve tampon ücretsiz

Avustralya merkezli uluslararası eğitim ve savunuculuk örgütü Global Citizen, 11 ülkede ped ve tamponun ücretsiz olduğunu bildirmişti. Regl ürünlerinin ücretsiz olduğu ülkeler şöyle:

İsviçre: 2020’de İsviçre, ped ve tamponu ihtiyacı olan herkese ücretsiz sağlayan ilk ülke oldu.

Yeni Zelanda: Başbakan Jacinda Ardern, Şubat 2021’de tüm okulların ücretsiz ped ve tampon sağlayacağını duyurdu.

ABD: Illinois, Washington, New York, New Hampshire ve Virginia eyaletlerindeki devlet okullarında tampon ve pedler ücretsiz veriliyor.

Fransa: Île-de-France bölgesindeki liselerde organik regl ürünleri ücretsiz.

Kenya: Devlet okullarındaki kız öğrencilere pedleri ücretsiz veriyor ve tampon üzerinden vergi alınmıyor.

Güney Afrika: Tampondan alınan vergiler kaldırıldı ve okullarda pedler ücretsiz dağıtılıyor.

Botsvana: Okul çağındaki tüm kız öğrencilere ücretsiz ped veriliyor.

Güney Kore: Başkent Seoul’de 2018’de ücretsiz regl ürünleri verilmesi 10 pilot bölgede başlatılmıştı.

Uganda: Ülkedeki tüm okullarda pedler ücretsiz veriliyor.

Zambia: Kırsal bölgelerdeki kızlara ücretsiz ped veriliyor.

Kanada: Britanya Kolumbiyası, Ontario, Noca Scotia, Prince Edward adası eyaletlerinde regl ürünleri tüm öğrencilere ücretsiz veriliyor.