Halkın Birliği Devrimci Halkın Birliği
Günümüzde Amerikan muhafazakarlığının ve dinsel radikalizminin yüzü Evangelizm ya da Evangelistler olarak öne çıkmaktadır. Önce Bush’un Şimdi Trump köktenci Evangelist cemaatlerle aşikar olan sıkı ilişkileri, Evangelizm konusunu ve aynı anlamda Amerika’nın dinsel kimliğini önemli kılmaktadır. Donald Trump, Beyaz Saray’da Evanjelik liderlerin ve kişisel dini danışmanı Paula White’ın katılımıyla dua törenleri ve dini ritüeller düzenledi. Bu etkinliklerde, Oval Ofis’te Trump’ın etrafında kenetlenerek dua edilmesi ve “kutsama” ritüelleri gerçekleştirilmesi, özellikle ABD’deki Evanjelik seçmen bloğuna yönelik manevi destek mesajı olarak ifade edildi. Yani mevcut durumda ABD’de evangelistler işbaşındalar.
Evangelion, Grekçe bir sözcüktür ve ‘müjde’ anlamına gelir. Greko-Roma kültüründen Hristiyan terminolojisine tevarüs eden Evangelist sözcüğü, ilk kez 16. yüzyılda Protestanlığın kurucu önderlerinden Martin Luther tarafından kullanılır. Evangelistler, teolojik terminolojide ‘İncil’ci Hristiyanlar olarak ifade bulur, bilinir. Evangelistler, Tanrının müjdesi kabul edilen İncil’e bağlanmayı, tanrı ile kul arasındaki ilişkiyi İncil vasıtasıyla kurmayı benimser. Kilise ayinleri yerine İncil’i (müjdeyi) tüm insanlığa tebliğ etmeyi vaaz eder. Kutsal metinleri dinin tek ve asıl kaynağı kabul eder, İncil’in/Hristiyanlığın etkin bir misyonerliğini savunur ve misyoner pratiğine büyük önem verir. Hristiyanlığın içinde en misyoner kol, Evangelistlerdir.
Evangelizm, Baptistler ve kimi liberal Protestan cemaatler dışında tüm Protestanları kapsayan geniş yelpazeli bir dinsel-mezhepsel akımdır. Daha tam bir ifadeyle, ana akım Protestanlığı temsil eder, anlatır.
Avrupa’da Martin Luther ve John Calvin önderliğinde başlayan büyük Hristiyan reformasyonunun ardından Evangelizm/Protestanlık Almanya’da piteizm, İngiltere’de metodizm-püritenizm ve Amerika’da ‘büyük uyanış’ hareketi gibi adlar ve ana kollar üzerinde gelişip yayılır. Özellikle Evangelist/Protestanlığın tüm kolları için ABD tam bir yatak, yurt olur. Bu bağlamda Evangelist deyimi, Amerikan Protestanlığı anlamıyla da kullanılabilir.
Evangelistler tüm batı çapında ilk kez 1846’da Londra’da toplanır. Bu toplantıya 800 delege katılır. Evangelist hareket özellikle ABD’de çok gelişir ve güçlenir. ABD, giderek Evangelizmin merkezi haline gelir. 19. yüzyıl içindeki ‘uyanış hareketleri’ ve dinsel atılımları sonucu, 20. yüzyılın başında –1908’de– Evangelistler, Federal Kiliseler Birliği altında birleşip kurumlaşır. 1958’de ise dünya çapında misyonerlik hareketlerini yürütmek amacıyla Evangelist Misyoner İttifak kurulur. Evangelist Misyoner İttifak kurulduğu tarihten SSCB’nin çözülüşüne kadar öncelikli temel strateji olarak ABD’nin ‘arka bahçesi’ Güney Amerika’yı hedef alır. Katolik Güney Amerika’yı Protestanlaştırmaya ve Kurtuluş Teolojisi hareketini de önlemeye çalışır.
Günümüzde Evangelist Misyoner İttifak’ın öncelikleri ve hedefleri ve hedeflerinin kapsamı farklıdır. Güney Amerika’nın Protestanlaştırılması hala vazgeçilmez bir hedef olsa da, misyonerlik faaliyetlerinin öncelikleri ve kapsamı dünyanın değişik coğrafyalarına doğru genişler. Misyonerlik faaliyetinde en etkin ve örgütlü Hristiyan hareket olan Evangelistler, dünyanın her yerinde güçlü ve etkin bir Hristiyanlaştırma faaliyeti yürütür.
ABD’deki dinsel gericiliğin ve muhafazakarlığın ana lokomotifi Evangelist cemaatlerdir. WASP ideolojisinin sosyal kaidesi veya dayanağı esasen Evangelistler ve Anglo Amerikan Protestan kültürel kodlarla kimliklenmiş beyaz Amerikan nüfustur. Son güncel veriler, ABD’de 100 milyonluk bir Evangelist Hristiyan nüfus olduğunu gösterir. Toplam nüfusun üçte birinden az olmasına karşın Evangelistler, ABD’deki diğer din, mezhep ve cemaatlere, kimliklere kıyasla en büyük dinsel kimliği temsil eder.
Amerikan Evangelistleri dört ana gruba tasnif edilir. Bu tasnif, İncil’in farklı katmanlardan ve farklı ilkeler doğrultusunda yorumlanmasına dayanır ve Protestanlığın farklı yorumlanış ve uygulanış biçimlerine yapılan tanımlayıcı vurguda anlam bulur. Ana akım Evangelistlerle Bush’un da dahil olduğu fundamental Protestanlığın bir çeşidi olan Evangelistleri politik açıdan birbirinden ayırmak gerekir. Halihazırdaki yeni muhafazakarlığı hararetle destekleyen köktendinci Evangelistlerin Protestan nüfus içindeki oranı yüzde 5’tir. Bush’un temsilcisi olduğu Evangelistler asıl gücünü nüfuslarından değil, siyasal, ekonomik, askeri nüfuzlarından, muktedir odaklardan alır.
Günümüzde fundamentalizm denildiğinde ilk ve asıl olarak radikal politik İslamcı hareket akla gelir ve egemen söylem de radikal politik İslam’a doğrudan göndermede bulunur, onu adres gösterir. Oysa fundamentalizmin çıkış yeri Amerikan Protestanlığıdır. Fundamentalizm kavramı ilk kez Amerika’da 1. Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkar ve radikal Evangelist hareketi ifade eder